إيران أرض المجد والجمال

معماری

در گچبری‌های یافته شده از شهر تاریخی «سیمره»، در ستون‌های بلند و سرستون‌های پر هیبت تخت جمشید، در کاشی‌های نقش به نقش تکیه معاون الملک، در خشت به خشت زیگورات چغازنبیل، در پلکان آرامگاه کوروش بزرگ، در مقرنس‌های مسجد جامع اصفهان، سقف و سرای خانه طباطبایی در کاشان، در آینه‌های خانه نارنجستان شیراز، در بادگیرهای خاکی خانه‌های یزد و بر بلندای گنبد قابوس؛ بخشی از شکوه جاودانه به ثبت رسیده است که از هنر دست استادکاران و معماران ایرانی به جا مانده است.

معماری ایرانی که عمری 10 هزار ساله دارد، با جنگ‌ها و تغییرات مذهبی، حکومت‌های مختلف و ادیان و باورهای گوناگون دچار تحول و تکامل شده و در گذر تاریخ به دیگر سرزمین‌ها هم سرایت کرده است. وقتی از معماری ویژه ایران حرف میزنیم، از ریاضی و عرفان می‌گوییم، از حساب و کتاب دقیق، طراحی مناسب و منحصر به فرد و به کارگیری علم در سازه‌ها.

مگر می‌شود از اصفهان حرف زد و بر شکوه عمارت «چهل ستون» چشم بست؟ مگر ممکن است به موزه «مرد نمکی» زنجان سر زد و محو نما و سقف و دیوارهای ساختمان موزه نشد؟ میدان «امیرچخماق» یزد، بدونِ مسجد امیرچخماق و بادگیرهای دور و نزدیکش مگر دیدنی است؟ هزاران مثال دیگر از جاذبه‌های معماری ایران می‌توان به زبان آورد. کارشناسان می‌گویند معماری ایرانی- اسلامی بر اصولی چون استحکام، آسایش و انبساط پایه گذاری شده است.

تاريخ معماری ايران را باید در پیش از اسلام و پس از اسلام دید. زيگورات چغازنبيل كهن‌ترين بنای معماری ایران است که ۱۲۵۰ سال قبل از ميلاد مسيح بنا شده و ابعادش با اهرام مصر برابری می‌کند. معماری صخره‌ای بازمانده‌ای از معماری مادهاست و تخت‌جمشید یکی از نمونه‌های شاخص معماری عصر هخامنشیان. پس از اینکه ۱۴۰۰ سال پيش دين اسلام به این کشور آمد، معماری هم با آن دچار تحول و شکوه دیگری شد. اکنون معماری ایرانی در دوره اسلامی(پیش از دوره معاصر) به چهار سبک خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی تقسیم می‌شود.